Ana sayfa » Okul » Türkçe » Çok Anlamlı Sözcükler
Türkçe

Çok Anlamlı Sözcükler

Çok Anlamlı Sözcükler Tanımı

Bir dildeki kelimelerin çok anlamlı olması o dilin zenginliğini gösterir. Bazı sözcüklere cümlede kullanıldıkları yerlere göre değişik anlamlar yüklenmesine çok anlamlılık denir. Örneğin “çıkmak” sözcüğünün Türk Dil Kurumu sözlüğünde elli altı anlamı bulunmaktadır. Çok anlamlı sözcükler bir kelimenin birden çok anlam kazanması, temel anlamla alakalı birçok anlamının olması ya da anlam genişlemesi ile ortaya çıkarlar. Örneklerle inceleyecek olursak:

 “Dökmek” sözcüğü aşağıdaki cümlelerde de görüldüğü gibi birden fazla anlama gelmektedir:

  • Küçük çocuk sürahideki suyu bardağa döktü.(boşaltmak)
  • Elemeleri kazanmak için çok ter döktü.(çalışmak)
  • Genç kızın saçları alnına dökülüyordu. (salmak)
  • İhtiyar adam geçen yılları için gözyaşı döktü. (ağlamak)
  • Meyve ağaçları yapraklarını döktü. (düşmek)
  • Aç tavuklara biraz yem döktü. (serpmek)

 “Bakmak” sözcüğünün değişik cümlelerde kazandığı çok anlamlılığı inceleyelim:

  • Eski fotoğraflarıma baktım. (bakışı bir şey üzerine çevirmek)
  • Evin dağa bakan bahçesinde çiçekler vardı. (bir şeyin yüzünün bir yöne doğru olması.)
  • Baktığı bahçesinde göz alıcı çiçekler vardı. (bir şeyin gelişmesi veya daha iyi duruma gelmesini sağlamak)Adamcağız yedi boğaza bakmak için gece gündüz demeden çalışıyordu. (beslemek, geçindirmek)
  • Evde çayı demleme işlerine ablam bakar. (bir işten sorumlu olmak)
  • Doktor hastaya iyice bakmak için öksürmesini istedi. (muayene etmek)
  • Her tarafa baktım ama kalemimi bulamadım. (aramak)
  • Hemşire hastalara bakmak için buradaydı. (bir işi yapmakla görevli olmak)
  • Vatana kutsal gözle bakanlar gerekirse vatan için canlarını verirler. (önem vermek, önem vererek üstünde durmak.)
  • Ağacın yaprakları yeşile bakıyordu. (renklerde benzemek, aldırmak)
  • Halı dokuyan kız sadece elindeki iplere bakıyor beni duymuyordu. (başka bir işle ilgilenmeyip, elindeki veya önündeki işle ilgilenir olmak)
  • Yurttaki öğrencilere nöbetçi öğretmenler bakıyordu. (gözetmek, korumak)

Çok Anlamlı SözcüklerÇok Anlamlı Sözcükler İçin Püf Noktaları

  • Çok anlamlı sözcükler sınavlarda farklı soru şekilleriyle karşımıza çıkar. Ancak genellikle birden çok anlama sahip olan bir kelime, bir cümle içerisinde kullanılır. Daha sonra bu kelime, sorunun şıklarında yer alan cümlelerde farklı anlamlara gelecek şekilde kullanılır. Bir cümle istisna tutulur. Ve sizden verilen ilk cümlede kullanılan anlama sahip olan bu cümleyi bulmanız istenilir.
  • Bu tür sorularda öncelikle verilen cümlede sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını belirlemeliyiz.
  • Belirlediğimiz bu anlamı sorunun diğer şıklarına uygulayarak (deneme-yanılma metoduyla) doğru cevabı bulabiliriz.
  • Böyle sorularda tam bir anlam örtüşmesinden yani benzerliğinden çok anlamsal yakınlık dikkate alınmalıdır.