Ana sayfa » Okul » Tarih » Berlin Anlaşması
Tarih

Berlin Anlaşması

Osmanlı Devleti için 1875 yılında Balkanlar’da Sırp ayaklanmasıyla yeniden başlayan sıkıntılar, 1877-1878 Osmanlı Rus savaşı ve bu savaş sonucunda imzalanan Ayastafenos Anlaşmasıyla tahammül edilemez bir hal almıştır. Berlin Anlaşması ise İstanbul sınırlarına kadar gelmiş olan Rus tehlikesinden kurtulmak isteyen Osmanlı Devleti’nin Batılı devletleri Rusya aleyhine kışkırtması ve Batılı devletlerin de Rusya’nın Ege ve Adriyatik Denizine erişimini kendileri için bir tehdit olarak görmesinin sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Balkan Ayaklanmaları

Rusların kışkırtmalarıyla Temmuz 1875’te yeniden başlayan Sırp ayaklanmaları ilerleyen dönemlerde tüm Balkanlara yayılmış ve Nisan 1876’da Bulgar isyanı çıkmıştır. Temmuz 1876’da Karadağ ve Sırbistan Osmanlı’ya savaş açmışlardır. Bulgar isyanını bastıran, 1 Kasım 1876 tarihi itibariyle de Sırp isyanını bastırma noktasına getiren Osmanlı Devleti’nin karşısına bu sefer Sırpların yardım çağrısına uyan Rusya çıkmıştır. Sırplarla ateşkes yapılmaması durumunda Osmanlı Devletine savaş açacağını ilan eden Rusya, Şubat 1877’de Osmanlı ile Sırplar arasında bir anlaşma yapılmasını sağlamıştır.

Çarlık Rusya’sı Panslavizm üzerinden Balkanlara açılma buradan Adriyatik ve Ege Denizine ulaşma politikasını uzun süredir devam ettirmekteydi. 12 Nisan 1877 tarihinde Romanya’nın, Rus askerlerine topraklarını açmasıyla Rusya, 24 Nisan 1877 tarihinde Osmanlı Devletine savaş açmış ve tarihimizde 93 Harbi olarak bilinen 1877-1878 Osmanlı Rus savaşı başlamıştır.

1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı (93 Harbi)

Savaşın başlarında Osmanlı kuvvetleri Sırplara karşı ciddi başarılar elde etmiş ve bir ateşkes imzalanmasıyla güçlerini Rusya’ya karşı toplamıştır. Ruslara karşı kahramanlıkları günümüzde bile unutulmayan zaferler kazanılmışsa da yeni askeri yapılanması ile Ruslara karşı genel anlamda çaresiz kalınmıştır. 13 Aralık 1877 tarihinde Sırpların ve Karadağ’ın ateşkesi bozarak tekrar savaşa katılmasıyla birlikte işler Osmanlı Devleti için daha zorlaşmış ve Ruslar, Yeniköy’e kadar gelip İstanbul kapılarına dayanmıştır. Batılı güçlerin Ruslar üzerindeki baskısı sonucunda savaş nihayet 12 Şubat 1878 tarihinde sona ermiştir.

3 Mart 1878 tarihinde ise Ayastafenos Anlaşması imzalanmıştır. Bu anlaşmayla birlikte Osmanlı Devleti; Sırbistan, Karadağ ve Romanya’nın bağımsızlıklarını tanımak zorunda kalmıştır. Osmanlı Devletine bağlı, sınırları Tuna’dan Ege Denizine, Arnavutluk’tan Karadeniz’e uzanan ve Balkanların neredeyse 3/5’ini kapsayan büyük bir Bulgar Prensliği kurulmuştur. Rusların Panslavizm siyasetinin zaferi olarak kabul edilen Ayastafenos Anlaşması, özellikle Bulgar Prensliğinin sınırları sebebiyle Batılı güçleri sıkıntıya sokmuştur. Nitekim ağır Rus etkisi altında olan Bulgar Prensliği ile birlikte Ruslar rahatlıkla sıcak denizlere açılma imkânına kavuşmuştur.

Ayastafenos Anlaşması HaritaBerlin Anlaşması

Ayastafenos Anlaşması sonucunda Balkanlar’da kurulan devletlerin sınırlarından ve Balkanlar’daki Rus etkisinden rahatsız olan Batılı güçler, bu anlaşmanın tekrar ele alınması için savaş tehdidiyle Rusları masaya oturmaya ikna etmişlerdir. Berlin’de Alman Prensi Bismarck’ın hakemliğinde, savaşan taraflar; Osmanlı Devleti ve Rus Çarlığı ile birlikte dönemin diğer Batılı güçleri; Büyük Britanya İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Fransa, Almanya İmparatorluğu ve İtalya’nın katılımıyla Haziran 1878’de Berlin Kongresi toplanmıştır.

Bir ay devam eden görüşmeler neticesinde 13 Temmuz 1878 tarihinde Berlin Anlaşması imzalanmıştır. 64 maddeden oluşan bu anlaşmaya göre:

  • Romanya, Sırbistan ve Karadağ’ın sınırları daraltılarak bağımsızlıkları tanınmış,
  • Büyük Bulgar Prensliği, sınırları daraltılmış bir şekilde Osmanlı Devleti’ne bağlı bir prenslik olarak kabul edilmiş,
  • Bulgar Prensliği içerisinde yer alan Doğu Rumeli ve Makedonya Osmanlı idaresine bırakılmış,
  • Kars, Ardahan, Batum savaş tazminatının bir bölümünün karşılığı olarak Ruslara bırakılmış,
  • Bosna ve Hersek Avusturya Macaristan İmparatorluğu tarafından ilhak edilmiş,
  • Kıbrıs, İngilizler’e devredilmiş,
  • Teselya, Yunanistan’a verilmiş
  • Kotur, İran’a verilmiş ve
  • Girit, Doğu Beyazıt ve Eleşkirt Osmanlı Devleti’ne verilmiştir.

Berlin Anlaşması HaritaBerlin Anlaşması her ne kadar Balkanlar’daki Osmanlı varlığının 30 seneyi aşkın bir süre daha devam etmesine imkân vermişse de; 93 Harbine katılmamış olan İngiltere, Avusturya-Macaristan, Yunanistan ve İran’a dahi toprak verilmesi itibariyle oldukça eleştiri almıştır. Bununla birlikte tahta yeni çıkan Sultan II. Abdülhamid, devlet idaresini ele alabilmek için vakit kazanmış ve İstanbul yakın bir tehlikeden kurtarılmıştır.

Ruslar ise bizzat Dışişleri Bakanı Gorçakov ve Çar II. Aleksandır’ın kendi ifadeleriyle kariyerlerinin en kara anlaşmasına imza atmışlardır.

Yorum Ekle

Yorum yazmak için tıklayın